Nietzsche Hangi Akıma Aittir

Nietzsche Hangi Akıma Aittir? Felsefesinin Temelleri ve Nihilizm

Felsefe tarihinin en kışkırtıcı, en çok tartışılan ve eserleriyle 20. yüzyıl düşünce dünyasını derinden sarsan isimlerinden biri Friedrich Nietzsche'dir. Bıyığı, çalkantılı hayatı, "Tanrı öldü" aforizması ve delilikle sonuçlanan yaşamıyla popüler kültürde de geniş yer bulan Alman filozof hakkında felsefeye yeni ilgi duyanların en çok sorduğu sorulardan biri şudur: Nietzsche hangi akıma aittir? Bu sorunun cevabı tek bir kelimeyle özetlenemeyecek kadar derindir; zira Nietzsche, kendisinden önceki tüm felsefi, dini ve ahlaki sistemleri balyozla yıkmak (çekiçle felsefe yapmak) isteyen ve birden fazla akıma öncülük eden sistem dışı bir düşünürdür. Ancak genel felsefe tarihi sınıflandırmasında Nietzsche, Varoluşçuluk (Egzistansiyalizm) ve Nihilizm (Hiççilik) akımlarıyla doğrudan ilişkilendirilir.

Nihilizm (Hiççilik) ve Değerlerin Yeniden Değerlendirilmesi

Nietzsche, sık sık bir "nihilist" olarak anılsa da, aslında o pasif bir nihilist değil, nihilizmi aşmaya çalışan bir düşünürdür. Onun felsefesinde nihilizm, Batı kültürünün, Hristiyan ahlakının ve geleneksel felsefenin dayattığı tüm "mutlak doğruların" ve değerlerin çöktüğü, anlamın yitirildiği o büyük boşluk evresidir. Nietzsche, evrensel bir ahlak yasasının, cennet-cehennem gibi ödül-ceza mekanizmalarının ve nesnel hakikatin olmadığını savunur. Ona göre mevcut değerler hastalıklıdır ve insanın yaşam enerjisini sömürür. Bu yüzden eski değerleri yıkıp, yerine insanın kendi gücüyle yaratacağı yeni, yaşamı olumlayan, coşkulu değerler koymayı (değerlerin yeniden değerlendirilmesi) hedefler.

Varoluşçuluğun (Egzistansiyalizm) Öncüsü Olarak Nietzsche

Sartre, Camus veya Heidegger gibi 20. yüzyıl varoluşçu filozofları, düşüncelerinin temelini Nietzsche'nin ve Kierkegaard'ın fikirleri üzerine inşa etmişlerdir. Nietzsche, insanın hazır bir özle (kaderle) doğmadığını, kendi yolunu, kendi değerlerini ve kendi anlamını tamamen kendi iradesiyle yaratması gerektiğini vurgular. Bu, varoluşçuluğun ta kendisidir.

Üstinsan (Übermensch) ve Güç İstenci

Onun felsefesinin nihai amacı "Üstinsan" (Übermensch) mertebesidir. Üstinsan, toplumun sürü psikolojisine, geleneksel ahlaka ve dogmalara boyun eğmeyen; zorluklardan kaçmak yerine onlarla yüzleşerek (amor fati - kaderini sev) kendi kaderini çizen ve kendi ahlakını yaratan özgür, yaratıcı ve coşkulu bireydir. Tüm canlıların temel itici gücünün hayatta kalmak değil, gücünü artırmak ve genişletmek olduğunu savunan "Güç İstenci" (Will to Power) kavramı da onun felsefi akımının belkemiğini oluşturur. Kısacası Nietzsche, aklın ve mantığın sınırlarına hapsolmuş sisteme karşı, insanın iradesini ve yaşam coşkusunu (Dionysosçu ruhu) savunan, kendi başına bağımsız bir felsefe ekolüdür.